(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.86. అధ్యాయః 086
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి పురలక్షణాదికథనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-86-0x(5568)(68156)
కథంవిధం పురం రాజా స్వయమావస్తుమర్హతి।
కృతం వా కారయిత్వా వా తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-86-1(68157)
భీష్మ ఉవాచ। 12-86-2x(5569)
వస్తవ్యం యత్ర కౌంతేయ సపుత్రజ్ఞాతిబంధునా।
న్యాయ్యం చ పరిప్రష్టుం వృత్తిం గుప్తిం చ భారత॥ 12-86-2(68158)
తస్మాత్తే ర్తయిష్యామి దుర్గకర్మ విశేషతః।
శ్రుత్వా తథా విధాతవ్యమనుష్ఠేయం చ యత్నతః॥ 12-86-3(68159)
షఙ్విధం దుర్గమాస్థాయ పురాణ్యథ నివేశయేత్।
సర్వసంపత్ప్రధానం చ బాహుల్యం చాపి సంభవేత్॥ 12-86-4(68160)
ధన్వదుర్గం మహీదుర్గం గిరిదుర్గం తథైవ చ।
మనుష్యదుర్గం మృద్దుర్గం వనదుర్గం చ తాని షట్॥ 12-86-5(68161)
యత్పురం దుర్గసంపన్నం ధాన్యాయుధసమన్వితం।
దృఢప్రాకారపరిఖం హస్త్యశ్వరథసంకులం॥ 12-86-6(68162)
విద్వాంసః శిల్పినో యత్ర నిచయాశ్చ సుసంచితాః।
ధార్మికశ్చ జనో యత్ర దాక్ష్యముత్తమమాస్థితః॥ 12-86-7(68163)
ఊర్జస్వినరనాగాశ్వం చత్వరాపణశోభితం।
ప్రసిద్ధవ్యవహారం చ ప్రశాంతమకుతోభయం॥ 12-86-8(68164)
సుప్రభం సానునాదం చ సుప్రశస్తనివేశనం।
శూరాఢ్యం ప్రాజ్ఞసంపూర్ణం బ్రహ్మఘోషానునాదితం॥ 12-86-9(68165)
సమాజోత్సవసంపన్నం సదాపూజితదైవతం।
వశ్యామాత్యబలో రాజా తత్పురం స్వయమావిశేత్॥ 12-86-10(68166)
తత్ర కోశం బలం మిత్రం వ్యవహారం చ వర్ధయేత్।
పురే జనపదే చైవ సర్వదోషాన్నివర్తయేత్॥ 12-86-11(68167)
భాండాగారాయుధాగారం ప్రయత్నేనాభివర్ధయేత్।
నిచయాన్వర్ధయేత్సర్వాంస్తథా యంత్రకటంకటాన్॥ 12-86-12(68168)
కాష్ఠలోహతుషాంగారదారుశృంగాస్థివైణవాన్।
మజ్జాస్నేహవసాక్షౌద్రమౌషధగ్రామమేవ చ॥ 12-86-13(68169)
శణం సర్జరసం ధాన్యమాయుధాని శరాంస్తథా।
చర్మ స్నాయుం తథా వేత్రం ముంజవల్వజదంధ్వనాన్॥ 12-86-14(68170)
ఆశయాశ్చోదపానాశ్చ ప్రభూతసలిలాకరాః।
నిరోద్ధవ్యాః సదా రాజ్ఞా క్షీరిణశ్చ మహీరుహాః॥ 12-86-15(68171)
సత్కృతాశ్చ ప్రయత్నేన ఆచార్యర్త్విక్పురోహితాః।
మహేష్వాసాః స్థపతయః సాంవత్సరచికిత్సకాః॥ 12-86-16(68172)
ప్రాజ్ఞా మేధావినో దాంతా దక్షాః శూరా బహుశ్రుతాః।
కులీనాః సత్వసంపన్నా యుక్తాః సర్వేషు కర్మసు॥ 12-86-17(68173)
పూజయేద్ధార్మికాన్రాజా నిగృహ్ణీయాదధార్మేకాన్।
నియుంజ్యాచ్చ ప్రయత్నేన సర్వవర్ణాన్స్వకర్మసు॥ 12-86-18(68174)
బాహ్యమాభ్యంతరం చైవ పౌరజానపదం తథా।
చారైః సువిదితం కృత్వా తతః కర్మ ప్రయోజయేత్॥ 12-86-19(68175)
చరాన్మంత్రం చ కోశం చ దండం చైవ విశేషతః।
అనుతిష్ఠేత్స్వయం రాజా సర్వం హ్యత్ర ప్రతిష్ఠితం॥ 12-86-20(68176)
ఉదాసీనారిమిత్రాణాం సర్వమేవ చికీర్షితం।
పురే జనపదే చైవ జ్ఞాతవ్యం చారచక్షుషా॥ 12-86-21(68177)
తతస్తేషాం విధాతవ్యం సర్వమేవాప్రమాదతః।
భక్తాన్పూజయతా నిత్యం ద్విషతశ్చ నిగృహ్ణతా॥ 12-86-22(68178)
యష్టవ్యం క్రతుభిర్నిత్యం దాతవ్యం చాప్యపీడయా।
ప్రజానాం రక్షణం కార్యం న కార్యం ధర్మబాధకం॥ 12-86-23(68179)
కృపణానాథవృద్ధానాం విధవానాం చ యోషితాం।
యోగక్షేమం చ వృత్తిం చ నిత్యమేవ ప్రకల్పయేత్॥ 12-86-24(68180)
ఆశ్రమేషు యథాకాలం చైలభాజనభోజనం।
సదైవోపహరేద్రాజా సత్కృయాభ్యర్చ్య మాన్య చ॥ 12-86-25(68181)
ఆత్మానం సర్వకార్యాణి తాపసే రాష్ట్రమేవ చ।
నివేదయేత్ప్రయత్నేన తిష్ఠేత్ప్రహ్వశ్చ సర్వదా॥ 12-86-26(68182)
` తే కస్యాంచిదవస్థాయాం శరణం శరణార్థినే।
రాజ్ఞే దద్యుర్యథాకామం తాపసాః శంసితవ్రతాః॥' 12-86-27(68183)
సర్వార్థత్యాగినం రాజా కులే జాతం బహుశ్రుతం।
పూజయేత్తాదృశం దృష్ట్వా శయనాసనభోజనైః॥ 12-86-28(68184)
తస్మిన్కుర్వీత విశ్వాసం రాజా కస్యాంచిదాపది।
తాపసేషు హి విశ్వాసమపి కుర్వంతి దస్యవః॥ 12-86-29(68185)
తస్మిన్నిధీనాదధీత పునః ప్రత్యాదదీత చ।
న చాప్యభీక్ష్ణం సేవేత భృశం వా ప్రతిపూజయేత్॥ 12-86-30(68186)
అన్యః కార్యః స్వరాష్ట్రేషు పరరాష్ట్రేషు చాపరః।
అటవీషు పరః కార్యః సామంతనగరేష్వపి॥ 12-86-31(68187)
తేషు సత్కారమానాభ్యాం సంవిభాగాంశ్చ కారయేత్।
పరరాష్ట్రాటవీస్థేషు యథా స్వవిషయే తథా॥ 12-86-32(68188)
తే కస్యాంచిదవస్థాయాం శరణం శరణార్థినే।
రాజ్ఞే దద్యుర్థథాకామం తాపసాః సంశితవ్రతాః॥ 12-86-33(68189)
ఏష తే లక్షణోద్దేశః సంక్షేపేణ ప్రకీర్తితః।
యాదృశే నగరే రాజా స్వయమావస్తుమర్హతి॥ ॥ 12-86-34(68190)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి షడశీతిమమోఽధ్యాయః॥ 86॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-86-5 ధన్వా నిర్జలదేశస్తదేవ పరితశ్చ దుర్గం ధన్వదుర్గం। మహీదుర్గం కోటః॥
12-86-9 సానునాదం మీతవాదిత్రధ్వనిమత్॥
12-86-12 నిచయాన్ ధాన్యాదిసంగ్రహాన్। తథా యంత్రాలయాయుధాన్। ఇతి ఝ. పాఠః॥
12-86-14 దంధ్వనాన్ ధ్వనిమతో నిఃసాణాదీన్। బంధనానితి పాఠాంతరే స్పష్టోఽర్థః॥
12-86-15 ఆశయాః నిపానాని। ఉదపానాః కూపాః। నిరోద్ధవ్యా రక్షణీయాః॥
12-86-17 ప్రజ్ఞా గ్రంథార్థగ్రహణసామర్థ్యం। మేధా ఊహాపోహకౌశలం॥
12-86-20 అతుతిష్ఠేదాలోచయేత్॥
12-86-22 విధాతవ్యం ప్రతికర్తవ్యం॥
12-86-26 తాపసే తపస్విజనే॥
12-86-29 విశ్వాసం నాధికుర్వంతి దస్యవ ఇతి డ.థ. పాఠః॥।
12-86-30 నిధీన్ ధనభాండాని। అభీక్ష్ణం న సేవేత్।
దస్యూనాం తత్సూచనే తపస్వినాశాపత్తేః న ప్రతిపూజయేచ్చ॥
12-86-31 అన్యస్తాపసః కార్యః సఖిత్వేన సంపాదనీయః॥
12-86-32 తేషు తత్తత్స్థానస్థేషు తాపసేషు॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.